عایقبودن دیوار فقط یک شعار تبلیغاتی نیست؛ با ضریب هدایت حرارتی و مقاومت حرارتی سنجیده میشود. بلوک لیکا بهواسطه بتن سبکدانه متخلخل و حفرههای هوا، میتواند انتقال گرما از دیوار را کاهش دهد. اما نتیجه نهایی به نوع بلوک، ضخامت، بندهای ملات، پلهای حرارتی، اندود و اجرای درست وابسته است. این راهنما دادههای منتشرشده برای لیکا را کنار نمونههایی از سفال و بلوک AAC میگذارد و مرز مقایسه را شفاف میکند.
عایق حرارتی چه اثری بر مصرف انرژی دارد؟
در زمستان، گرما از فضای گرمتر داخل به سمت بیرون و در تابستان گرمای بیرون به سمت داخل حرکت میکند. هرچه دیوار در برابر این شار حرارتی مقاومت بیشتری داشته باشد، سیستم گرمایش یا سرمایش برای حفظ دمای آسایش کار کمتری انجام میدهد. نتیجه میتواند کاهش مصرف انرژی و یکنواختتر شدن دمای سطوح داخلی باشد؛ بهویژه در دیوارهای پیرامونی که در تماس مستقیم با هوای آزادند.
برای مقایسه مصالح، دو مفهوم را بشناسیم: λ یا ضریب هدایت حرارتی نشان میدهد گرما با چه سهولتی از ماده عبور میکند؛ مقدار کمتر معمولاً بهتر است. R یا مقاومت حرارتی به ضخامت و λ وابسته است؛ با افزایش ضخامت و کاهش λ، R بیشتر میشود. ضریب انتقال حرارت کل دیوار (U) علاوه بر بلوک، لایههای اندود، هوای سطحی، ملات و اتصالات را هم در نظر میگیرد؛ U کمتر یعنی انتقال حرارت کمتر.
■ دادهٔ تولید داخل ■ نمونهٔ خارجی بازه اعلامی بدون گزارش آزمون پیوست
نتیجهٔ آزمون / داده فنی
آلوکا؛ اعلامی
Saudi AAC
EuroPoroton
مقایسه لیکا با سفال و AAC
| نمونه مورد استناد | داده منتشرشده | برداشت کاربردی |
|---|---|---|
| بتن سبکدانه لیکا، چگالی ۷۵۰ تا ۹۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب | λ = ۰٫۱۵ تا ۰٫۱۷ W/m·K | بدنه متخلخل بتن سبک، در کنار حفرههای هوای بلوک، به کاهش شار گرما کمک میکند. |
| بلوک AAC از سازنده Saudi AAC | λ = ۰٫۱۰۸ تا ۰٫۱۶ W/m·K | بعضی مدلهای AAC میتوانند هدایت حرارتی پایینتری داشته باشند؛ باید مشخصات مدل و چگالی را مقایسه کرد. |
| بلوک سفالی توخالی ۱۵ سانتی EuroPoroton TIP 15 | λ معادل = ۰٫۲۵ و U اعلامی = ۱٫۷۲ W/m²·K | یک نمونه مشخص سفالی است؛ این عدد را نباید به تمام سفالها یا تولیدکنندگان تعمیم داد. |
این مقایسه نشان میدهد بلوک لیکا در برابر نمونه سفالی یادشده ضریب هدایت پایینتری دارد، در حالی که بازه لیکا و AAC همپوشانی دارند. بنابراین اگر اولویت فقط کمینهکردن λ باشد، بعضی محصولات AAC ممکن است گزینه بهتری باشند. انتخاب نهایی باید همزمان قیمت تمامشده دیوار، وزن، مقاومت فشاری، جزئیات اجرا، دسترسی محلی، کیفیت ساخت و گواهی فنی را بسنجد.
محاسبهٔ دفترچهٔ فنی
محاسبهٔ دفترچهٔ فنی
ضخامت اسمی ۱۵ cm
ضخامت اسمی ۱۴ cm
نمونه خارجی، ۱۵ cm
بر پایهٔ مقادیر U درجشده، U=۰٫۷۷ برای دیوار لیکا حدود ۵۵٪ و U=۰٫۶۶ حدود ۶۲٪ کمتر از U=۱٫۷۲ نمونهٔ سفالی است؛ یعنی انتقال گرمای محاسبهشده از این دیوارهای لیکا بهمراتب پایینتر است. این اختلاف در کنار جدارهها و حفرههای هوای طراحیشده، مزیت لیکا را برای ساخت پوستهٔ حرارتی کارآمد و کمک به کاهش نیاز گرمایشی و سرمایشی ساختمان نشان میدهد.
نتیجهٔ آزمون مرکز تحقیقات در دفترچهٔ فنی لیکا
در دفترچهٔ فنی لیکا، نتیجهٔ آزمون حرارتی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی برای نمونهٔ «بتن سبک لیکا» چنین ثبت شده است: چگالی ۶۰۲ کیلوگرم بر مترمکعب، ضریب هدایت حرارتی λ=۰٫۱۱۷۸۴ W/m·K و مقاومت حرارتی RD=۰٫۳۴ m²·K/W. شرح آزمون، ضخامت ۴۰ میلیمتر و دمای میانگین مرجع ۱۰ درجهٔ سلسیوس را ذکر میکند. این نتیجه در کنار محاسبات دیوارهای چندجدارهٔ لیکا، پشتوانهٔ فنی روشنی برای عملکرد حرارتی این سیستم دیوار فراهم میکند.
در همان دفترچه، دیوار ۱۴٫۵ سانتی سهجداره با لایههای هوای میانی و اندود، U=۰٫۷۷ و مقاومت حرارتی کل R=۱٫۲۹ دارد؛ آرایش چهارجدارهٔ همان ضخامت به U=۰٫۶۶ و R=۱٫۵۰ میرسد. این اعداد دلیل فنی روشنی برای توجه به هندسهٔ جدارههاست: هوا و چند جدارهٔ پیوسته در کنار بتن سبکدانه، مقاومت حرارتی کل دیوار را بالا میبرند. نتیجهٔ کاربردی برای سازنده این است که انتخاب مدل مناسب لیکا میتواند انتقال گرما را محدود کند و طراحی دیوار پیرامونی را برای انطباق با نیاز انرژی ساختمان آسانتر سازد.
چرا عدد بلوک با عملکرد دیوار یکی نیست؟
دیوار واقعی یک قطعه یکپارچه از یک ماده نیست. بندهای ملات، ستون و تیر مجاور دیوار، کلافها، نعلدرگاه، کنجها و اتصال به پنجره مسیرهایی برای انتقال گرما میسازند. حتی بلوکی با λ مناسب، اگر با بندهای ضخیم یا پل حرارتی پیوسته اجرا شود، ممکن است عملکرد ضعیفتری از انتظار داشته باشد.
اتصال دیوار به تیر، ستون و کلاف باید پیوسته و درست عایق شود.
بند یکنواخت و متناسب از ایجاد مسیرهای ناخواسته انتقال گرما میکاهد.
پنجره و درزهای پیرامونی میتوانند بخش مهمی از نشت هوا و انرژی باشند.
از عایقبودن تا صرفهجویی واقعی
صرفهجویی سالانه را نمیتوان فقط از روی نام «لیکا» یا عدد λ بلوک محاسبه کرد. برای برآورد قابل اتکا، سطح و جهت دیوارها، اقلیم و اختلاف دمای بیرون و داخل، نوع و ضخامت بلوک، جزئیات کامل لایهها، سطح پنجرهها، کیفیت درزبندی و بازده سامانه گرمایش و سرمایش لازم است. مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان نیز عملکرد پوسته را در قالب مشخصات اجزای ساختمان و رده انرژی میسنجد؛ انطباق یک مصالح بهتنهایی جای محاسبه دیوار و ساختمان را نمیگیرد.
برای یک مقایسه اقتصادی پروژه، از طراح بخواهید U کل دیوار را برای دو گزینه با ضخامت نهایی و اندود یکسان محاسبه کند. سپس اختلاف بار گرمایش و سرمایش را با اقلیم و ساعات کار ساختمان بسنجید. این روش روشن میکند هزینه اولیه عایقکاری یا انتخاب بلوک مناسب در چند سال بهرهبرداری چه اثری دارد، بدون اینکه درصد صرفهجویی غیرواقعی به همه ساختمانها نسبت داده شود.
چطور از ظرفیت عایق حرارتی لیکا بهتر استفاده کنیم؟
- مدل بلوک را براساس محل مصرف—دیوار پیرامونی، جداکننده یا دیوار دو جداره—انتخاب کنید و برگه مشخصات همان مدل را بخواهید.
- ضخامت بلوک، نوع جداره و چیدمان حفرهها را همراه با لایههای نهایی در محاسبه دیوار وارد کنید.
- اجرای رج اول، شاقولی بودن، ضخامت بند ملات و پرشدن درزهای لازم را کنترل کنید تا ضخامت اندود برای اصلاح خطاها بیدلیل زیاد نشود.
- اتصال دیوار به ستون، تیر، سقف و قاب پنجره را از نظر پل حرارتی بررسی کنید؛ عایق پیوسته در این نقاط اهمیت زیادی دارد.
- در دیوار پیرامونی، درزبندی و کیفیت پنجره را همزمان با دیوار بهبود دهید. دیوار مناسب کنار پنجره پرنشت، بهتنهایی مصرف را پایین نمیآورد.
- برای تصمیم نهایی، قیمت، وزن دیوار، دستمزد، حمل، پرت و هزینه اجرای عایق مکمل را کنار هم مقایسه کنید.
جمعبندی
بلوک لیکا بهدلیل بتن سبکدانه متخلخل و طراحی بلوکهای توخالی، میتواند انتقال گرما را کاهش دهد و به آسایش حرارتی ساختمان کمک کند. داده منتشرشده برای بتن سبکدانه لیکا در بازه ۰٫۱۵ تا ۰٫۱۷ W/m·K است؛ یک نمونه سفالی ۱۵ سانتی EuroPoroton مقدار λ معادل ۰٫۲۵ دارد. در عین حال، بازه یک محصول AAC با لیکا همپوشانی دارد و بعضی مدلهای AAC ممکن است عایقتر باشند. نتیجه نهایی را باید با محاسبه U کل دیوار، کیفیت اجرا و شرایط واقعی پروژه سنجید.
منابع فنی
- شرکت لیکا ایران: مشخصات بلوک، ضریب هدایت حرارتی سبکدانه و بتن سبکدانه
- شرکت لیکا: گزارش ضریب هدایت حرارتی سبکدانه لیکا با ارجاع به مرکز تحقیقات
- راهنمای اطلاعات فنی لیکا: شناسنامه آزمون مرکز تحقیقات و محاسبه مقاومت حرارتی دیوارهای بلوکی (صفحات ۸۷ تا ۹۳)
- شرکت لیکا: صفحه رسمی استانداردها و نتایج آزمایشگاهی، شامل پیوند گزارش ضریب هدایت حرارتی
- Saudi AAC: دادههای فنی بلوک AAC و بازه ضریب هدایت حرارتی
- EuroPoroton TIP 15: مشخصات حرارتی بلوک سرامیکی ۱۵ سانتی
- بروشور فنی بلوک لیپر: مقادیر U و R مدلهای LP15 و SLP14
- صفحه تولیدکننده آلوکا: داده اعلامی بلوک شبهلیکا پوکهای
- مانا بلوک: مشخصات فنی و اعلام انطباق بلوک سبک با استاندارد ۷۷۸۲
- استاندارد ملی ۷۷۸۲: ویژگیهای تکمیلی حرارتی بلوک سیمانی غیرباربر
- فهرست محصولات و برگههای فنی EuroPoroton
- دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان: مبحث نوزدهم، مدیریت انرژی در ساختمان
دادههای شرکتها مربوط به محصولات و شرایط آزمون اعلامشده توسط همان سازنده است. پیش از طراحی یا خرید، برگه فنی و گواهی معتبر مدل در دسترس را بررسی کنید.